ΠΡΟΦΙΛ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ  | ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ |  ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ - ISO |  ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ  |  LINKS |  ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

 
 
Βιβλιοθήκη
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
ΔΟΧΕΙΩΝ
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΗΡΑ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
ΔΟΚΙΜΕΣ ΚΑΤΑΣΒΕΣΤΙΚΗΣ
ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ
ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΗΡΩΝ
ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΗΡΑΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ
ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΣΒΕΣΗΣ
ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΥΡΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ

 

Πυρκαγιές

3.1 Γενικά

Οι στατιστικές δείχνουν ότι ο καπνός, η έλλειψη οξυγόνου και τα τοξικά αέρια καύσης προκαλούν περισσότερους θανάτους παρά η ίδια φωτιά, ενώ όσον αφορά τους τραυματισμούς ισχύει το αντίθετο. Ο καπνός, ακόμη και αν δεν περιέχει ιδιαίτερα τοξικά αέρια, παγιδεύει, τυφλώνει, προκαλεί σύγχυση και εμποδίζει την απομάκρυνση από την επικίνδυνη περιοχή.

Οι πυρκαγιές και οι εκρήξεις συχνά συγχέονται σε ένα ατύχημα. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις δεν μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ τους και καλύπτονται κάτω από τη γενικότερη ονομασία ατυχήματος φωτιάς.

Από σχετικές μελέτες που έχουν γίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται ότι, ενώ ο αριθμός των ατυχημάτων φωτιάς σε βιομηχανικά κτίρια αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 10% των ολικών ατυχημάτων φωτιάς σε κτίρια, το αντίστοιχο οικονομικό κόστος φθάνει το 50% στο σύνολο των ατυχημάτων. Υπάρχουν, λοιπόν, ισχυρά οικονομικά κίνητρα που επιβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια για πρόληψη και προστασία της βιομηχανίας από φωτιά. Στις χημικές βιομηχανίες ο λόγος ανθρωπίνων θυμάτων προς υλικές ζημιές εμφανίζεται μεγαλύτερος από το μέσο όρο. Οι πιο συχνές αιτίες έναυσης είναι η ηλεκτρική ανάφλεξη και το κάψιμο σκουπιδιών.

Παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί έμφαση στη μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν μια πυρκαγιά και σε συστήματα προστασίας, λίγες μόνο μελέτες έχουν γίνει για τη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε πυρκαγιές. Οι μέχρι σήμερα μελέτες έχουν δείξει ότι οι κύριες αιτίες ανθρώπινης αστοχίας είναι:

• Αποτυχία στην έγκαιρη ανίχνευση μιας πυρκαγιάς.

• Συχνή ανικανότητα στη χρήση ακόμη και των απλούστερων πυροσβεστήρων.

• Τάση προσκόλλησης σε κανονικά δρομολόγια εξόδου και αγνόηση των δρομολογίων διαφυγής λόγω πυρκαγιάς.

Όλα αυτά έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, την ανθρώπινη αστοχία σε ασυνήθιστες συνθήκες. Οι πυρκαγιές δεν ανιχνεύονται αρκετά έγκαιρα, επειδή οι άνθρωποι βρίσκουν εύκολες εξηγήσεις σε πιο οικείους όρους στα αρχικά προειδοποιητικά σημάδια. Μια οσμή καμένου υλικού είναι πιο πιθανό να αποδοθεί σε ένα υπερθερμασμένο φούρνο παρά σε μια φωτιά. Ακόμη και όταν διαπιστωθεί μια πυρκαγιά πολλοί άνθρωποι, ίσως από φόβο μήπως θεωρηθούν υπερβολικοί, είναι απρόθυμοι να καλέσουν την Πυροσβεστική Υπηρεσία αμέσως, επιτρέποντας έτσι μεγαλύτερες καταστροφές. Οι επιγραφές λοιπόν για άμεση κλήση της Πυροσβεστικής, από όποιον αντιληφθεί μια πυρκαγιά είναι απαραίτητες.

Η αποτυχία στη χρησιμοποίηση ενός πυροσβεστήρα μπορεί να οφείλεται μερικά σε ταραχή, αλλά πιο συχνά είναι το αποτέλεσμα της έλλειψης πρακτικής εξάσκησης και εξοικείωσης. Έχουν συμβεί πολλές φορές ατυχήματα από κακή χρήση ενός πυροσβεστήρα ή από τη χρήση ακατάλληλου πυροσβεστήρα σε ορισμένου τύπου πυρκαγιές.

Η τάση για χρησιμοποίηση των κανονικών καθημερινών δρομολογίων αντί για τα ειδικά δρομολόγια διαφυγής επικρατούν, εκτός και αν γίνονται συχνές ασκήσεις ετοιμότητας για πυρκαγιές, ώστε να πεισθούν οι άνθρωποι ότι τα λιγότερο οικεία δρομολόγια διαφυγής είναι ασφαλέστερα. Κατά μία άποψη είναι προτιμότερο να ξοδεύονται επιπλέον χρήματα για να γίνονται τα συνηθισμένα δρομολόγια ασφαλέστερα και κατάλληλα για διαφυγή από πυρκαγιά, παρά σε ειδικά, αλλά λιγότερο οικεία δρομολόγια διαφυγής.

Επικρατεί, γενικά, η άποψη ότι μια πυρκαγιά προκαλεί πανικό που έχει ως αποτέλεσμα πολλούς αναίτιους θανάτους, αλλά πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι αυτό είναι μάλλον υπερβολικό. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις παράλογης συμπεριφοράς ενός πλήθους, όπου συνθλίβηκαν ή ποδοπατήθηκαν άνθρωποι μέχρι θανάτου, αλλά αυτή η συμπεριφορά πυροδοτήθηκε συχνά από κάποιο ασήμαντο περιστατικό αρκετά άσχετο με την πυρκαγιά. Αρκετά συχνά, επίσης, πεθαίνουν άνθρωποι σε μάταιες προσπάθειες διαφυγής, με την είσοδο τους σε χώρους στους οποίους συσσωρεύεται καπνός και θερμότητα, χωρίς να συνειδητοποιούν τον κίνδυνο εγκλωβισμού τους από τον καπνό και την αδυναμία τους να βρουν την έξοδο. Σε μια πυρκαγιά απαιτούνται γρήγορες, αλλά ψύχραιμες αποφάσεις χωρίς ημίμετρα.

Η πρώτη προτεραιότητα είναι το σήμα του συναγερμού, αν δεν έχει ήδη δοθεί.

Η δεύτερη είναι η εκκένωση του κτιρίου, κρατώντας κλειστά παράθυρα, πόρτες και άλλα ανοίγματα δια μέσου των οποίων μπορεί να εισέλθει αέρας και να τροφοδοτήσει τη φωτιά.

Η τρίτη, που μπορεί να προηγηθεί της δεύτερης μόνο όταν είναι σίγουρο, ότι δεν

θέτει σε κίνδυνο τα σημεία διαφυγής, είναι η καταστολή της πυρκαγιάς. Αυτό μπορεί να γίνει με τη χρησιμοποίηση των κατάλληλων μέσων σημαδεύοντας στην εστία της πυρκαγιάς. Η πυρόσβεση και η διάσωση είναι τεχνικές που απαιτούν όχι μόνο κατάλληλη εκπαίδευση, αλλά και κατάλληλο εξοπλισμό και ενδυμασία. Ένας εκπαιδευμένος πυροσβέστης με τη χρησιμοποίηση αντιασφυξιογόνου μάσκας, ασύρματης επικοινωνίας και προστατευτικής ενδυμασίας μπορεί να επιβιώσει και να εργασθεί σε συνθήκες που ένας απροστάτευτος άνθρωπος θα πέθαινε.

3.2 Κύριοι παράγοντες ελέγχου μιας πυρκαγιάς

Οι κύριοι παράγοντες ελέγχου μιας πυρκαγιάς είναι οι ακόλουθοι:

• Καύσιμο.

• Οξυγόνο (από τον αέρα).

• Θερμότητα (απαραίτητη για την έναυση μόνο).

Αυτοί οι παράγοντες είναι γνωστοί στους πυροσβέστες ως τρίγωνο της πυρκαγιάς. Αν κάποιος από αυτούς τους συντελεστές εξαληφθεί, η πυρκαγιά σβήνει. Οι μέθοδοι πυρόσβεσης εξαρτώνται, λοιπόν, από την απομάκρυνση ή το σταμάτημα της παροχής καυσίμου, τον αποκλεισμό του αέρα (οξυγόνου) ή την απομάκρυνση θερμότητας από τη φωτιά με ρυθμό μεγαλύτερο από όσο παράγεται.

Ένας τέταρτος παράγοντας έχει αναγνωρισθεί επίσης σήμερα. Οι φωτιές από χημική άποψη βασίζονται σε αλυσωτές αντιδράσεις με ενδιάμεσες τις ελεύθερες ρίζες που σχηματίζονται και καταναλώνονται συνεχώς. Αν οι ελεύθερες ρίζες απομακρυνθούν ή εμποδιστούν να συνεχίσουν την αλυσωτή αντίδραση, η φωτιά σβήνει. Έτσι, το τρίγωνο της πυρκαγιάς γίνεται πυραμίδα (Σχ. 3.1) και περιλαμβάνει επιπλέον τον παράγοντα:

• Συντήρηοη της αλυσωτής αντίδρασης με ελεύθερες ρίζες.

Πολλά χημικά που χρησιμοποιούνται σε πυροσβεστήρες ξηρής σκόνης ή αλογονωμένου υδρογονάνθρακα συλλαμβάνουν τις ελεύθερες ρίζες και με τον τρόπο αυτό σβήνουν τη φωτιά. Από την άποψη αυτή το όξινο ανθρακικό κάλιο είναι πιο αποτελεσματικό από το όξινο ανθρακικό νάτριο. Η κατασβεστική ικανότητα του όξινου ανθρακικού καλίου με σύλληψη ελευθέρων ριζών μπορεί να ερμηνευθεί από τις αντιδράσεις μέσα στη φλόγα:

Η2Ο (καύσης) <-> Η* + ΟΗ*

 2KHCO3 <-> Η2Ο + CO2 + Κ2O

Κ2O+ Η2Ο  <-> 2ΚΟΗ

ΚΟΗ + ΟΗ* <-> ΚΟ + Η2Ο

ΚΟΗ + Η* <-> Κ + Η2Ο

2Κ + Ο <->Κ2Ο

Η δέσμευση λοιπόν των ελευθέρων ριζών ΟΗ* και Η*, που προέρχονται,από το νερό της καύσης, είναι ο λόγος της διακοπής της αλυσωτής αντίδρασης (φωτιάς).

Η κατασβεστική δράση με ανάλογο μηχανισμό των αλογονωμένων υδρογονανθράκων αυξάνεται όσο κινούμαστε από το φθόριο προς το ιώδΙο, οι ιωδιούχες ενώσεις όμως είναι γενικά πολύ τοξικές για να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό αυτό.

Η ανασταλτική (αντικαταλυτική) δράση του βρωμοτριφθορομεθανίου (CF3Br) στην καύση του μεθανίου, για παράδειγμα, είναι η ακόλουθη:

2CH4 + Ο2 <-> 4Η* + OH* +CO* + άλλα προϊόντα

CF3Br <-> Br* + CF3*

CF3* <-> F* + άλλα προϊόντα

CH4 + Br* <-> CH3* + HBr

CH4 + F* <-> CH3* + HF

Η* + Br* <-> HBr

OH* + HBr <-> Br* + H2O

OH* + HF <-> F* + H2O

Συνοπτικά, και σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν για τους παράγοντες ελέγχου μιας πυρκαγιάς, η κατάσβεση μιας πυρκαγιάς μπορεί να επιτευχθεί με:

• Ψύξη του καυσίμου υλικού (π.χ. με νερό ή αδρανή αέρια).

• Διαχωρισμό καυσίμου-οξυγόνου (π.χ. με αδρανή αέρια, αφρό ή σκόνες).

• Δέσμευση ελευθέρων ριζών (διακοπή αλυσωτής αντίδρασης).

• Απομάκρυνση μη καιόμενου υλικού από το χώρο της πυρκαγιάς (π.χ. διακοπή παροχής αερίου ή υγρού, άντληση υγρού από δεξαμενή, απομάκρυνση σάκων στερεού καυσίμου).

3.3 Πηγές ανάφλεξης

Η θερμότητα που απαιτείται για την έναυση της αντίδρασης καύσης μιας ουσίας, είναι δυνατόν να προσδοθεί πρακτικά με πολλούς τρόπους. Οποιαδήποτε πηγή θερμότητας (heat source) μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να αποτελέσει και πηγή ανάφλεξης για μια καύσιμη ουσία. Έτσι, διάφορα στοιχεία του εξοπλισμού (σωλήνες μεταφοράς ζεστού νερού, ατμού ή θερμού αέρα, κλίβανοι, θερμαντικά σώματα), γυμνές φλόγες, μηχανικά μέρη όπου αναπτύσσεται υψηλή θερμοκρασία (π.χ. κινητήρες), διεργασίες που περιλαμβάνουν τρόχισμα, άλεση, κοπή ή συγκόλληση, αλλά και απλούστερες καθημερινές καταστάσεις (π.χ. το άνοιγμα ενός διακόπτη ή η θερμή επιφάνεια ενός λαμπτήρα σε λειτουργία), μπορούν όλες να δώσουν το έναυσμα για μια πυρκαγιά ή, ακόμη, και έκρηξη σε ιδιαίτερες περιπτώσεις.

Σε χώρους όπου χρησιμοποιούνται καύσιμα υλικά, λαμβάνονται αυστηρά μέτρα περιορισμού και ελέγχου των πιθανών πηγών ανάφλεξης. Έτσι, μπορεί να κρίνεται σκόπιμη η χορήγηση ειδικής άδειας από τον τεχνικό ασφάλειας πριν από θερμές εργασίες όπως η συγκόλληση ή η εγκατάσταση ειδικού ηλεκτρολογικού εξοπλισμού υψηλού επιπέδου ασφάλειας (π.χ. αντισπινθηρικοί διακόπτες).

Στατιστική έρευνα του Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Αγγλίας που δημισιεύτηκε το 2002 και πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 135 ατυχημάτων που αφορούσαν πυρκαγιές, έδειξε ότι οι θερμές εργασίες, οι γυμνές φλόγες, ο ηλεκτρικός εξοπλισμός και οι θερμές επιφάνειες, είναι οι συχνότερες πηγές έναυσης μιας πυρκαγιάς (Σχ. 3.2). Στα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στο σχήμα, ως άλλες πηγές έναυσης νοούνται το κάπνισμα, τα θερμά σωματίδια και η αυτανάφλεξη.

 

 

 
© 2004 Fire Security |  Privacy Policy  | IΩΝΙΑΣ & ΝΙΚΑΣ ΧΑΜΟΜΗΛΟΣ ΑΧΑΡΝΑΙ Τ.Κ. 13671 2461971-2401083-2464823